Nocne życie szkła uranowego

Na pierwszy rzut oka to po prostu eleganckie szkło. Delikatnie zielone, cytrynowe, czasem wpadające w odcień miodu. Dawniej nazywano je szkłem wazelinowym, bo jego kolor przypominał żółtawozieloną wazelinę sprzedawaną w XIX wieku. Ale wystarczy skierować na nie światło ultrafioletowe, by wydarzyło się coś zaskakującego – naczynie zaczyna świecić intensywną, niemal hipnotyzującą zielenią.

Ta historia zaczyna się nie w laboratorium atomowym, lecz w czeskiej hucie szkła. Około 1830 roku Franz Xaver Riedel odkrył, że niewielki dodatek tlenku uranu pozwala uzyskać niezwykle szlachetne odcienie szkła. Kilka lat później jego krewny Josef Riedel, zwany „Królem Szkła Gór Izerskich”, zamienił eksperyment w światowy sukces. To on rozpoczął produkcję na przemysłową skalę, a szkło z Czech trafiło do salonów w całej Europie.

Riedel był nie tylko świetnym przedsiębiorcą, ale miał też romantyczną naturę. Dwa najsłynniejsze kolory swojego szkła nazwał Annagelb i Annagrün – Żółć Anny i Zieleń Anny – na cześć swojej żony. Trudno o piękniejszy dowód, że nawet przemysł potrafi mieć poetycką stronę.

Wkrótce niezwykłe szkło zaczęły wytwarzać kolejne czeskie huty – Harrachov, Nový Bor, później także Moser. Powstawały z niego kieliszki, patery, bomboniery, wazony i żyrandole, które zachwycały subtelnym kolorem długo przed tym, zanim ktokolwiek odkrył ich największy sekret.

Bo uran dodawano wyłącznie dla barwy. O fluorescencji nikt jeszcze nie wiedział. Dopiero wiele lat później okazało się, że pod światłem UV szkło dosłownie ożywa. I jeszcze jedno, pytanie, które pada zawsze. Czy jest bezpieczne? Tak. Historyczne szkło zawiera śladowe ilości uranu i jako przedmiot dekoracyjny nie stanowi zagrożenia.
O szkle uranowym rozmawiają Aldona Mioduszewska i Krzysztof Majewski w Domwej Galerii Stylu w Radio RAM.
Zdjęcie pochodzi z OneBid.